کهن‌ترین و قدیمی ترین تمدن بشری کدام است؟


در طول هزاره هایی که بشریت سپری کرد و به پایان رسید، تمدن های بی شماری پدید آمدند، قدرت گرفتند و سرانجام سقوط کردند و در میان صفحات تاریخ به فراموشی سپرده شدند. با این حال، قدیمی ترین تمدن روی زمین چه بوده و در کجا واقع شده است؟ اگر حدود 30 سال پیش همین سوال را از یک مورخ یا باستان شناس می پرسیدید، او بلافاصله به تمدن سومری اشاره می کرد که حدود 4000 سال قبل از میلاد مسیح متولد شد و آن را قدیمی ترین جامعه انسانی می نامید که در اواسط قرن بیستم زندگی می کرد. رودخانه ها یا عراق کنونی قرار گرفت، معرفی شد. اما شواهد به دست آمده در چند دهه اخیر در این زمینه نشان می دهد که ظاهرا سومری ها قدیمی ترین تمدن بشری نیستند و نامزدهای دیگری نیز در این زمینه وجود دارند که اگر قدیمی تر از سومری ها نباشند، حداقل در همین دوره هستند. کدام تمدن ها از نظر قدمت با سومری ها رقابت می کنند؟ قبل از پاسخ به این سوال باید گفت که مفهوم «تمدن» تعریف چندان روشن و مشخصی ندارد، اما به طور کلی، زمانی که یک جامعه یا فرهنگ انسانی از چندین نقطه عطف مانند شهرنشینی، آبیاری سیستماتیک و کسب خوشنویسی و نویسندگی، تمدنی محسوب می شود. . سومری ها هر سه گزینه آبیاری، آبیاری و شهرنشینی را داشتند، اما حدود 2000 سال قبل از میلاد مسیح، این تمدن عملاً پس از تغییراتی از بین رفت و دولت شهر بابل از آن زاده شد. تمدنی که امروزه به کشف مثلثات، اعداد اول و محاسبات اعداد مکعبی نسبت داده می شود، مفاهیمی که یونانیان هزار سال بعد آن را توسعه دادند. با این حال، همانطور که قبلاً ذکر شد، ظاهراً تمدن هایی وجود دارند که ممکن است قدیمی تر از سومری ها باشند. به گفته «فیلیپ جونز» متصدی و سرپرست مجموعه‌های بخش بابل باستان در موزه پن در فیلادلفیا، آغاز شکل‌گیری دو تمدن مصر و سومر اساساً در همین دوره بوده است. از سوی دیگر، سال‌ها جنگ و درگیری‌ها در عراق مانع از دسترسی باستان‌شناسان به مکان‌های تحقیقاتی شده است و این در حالی است که مصرشناسان به طور مستمر در مناطق باستانی مصر تحقیق و کاوش کرده‌اند و در نتیجه این کاوش‌ها، نوشته‌هایی نوشته شده است. در مصر کشف شد که قدمت آنها به اولین نوشته های سومری برابر است. به عبارت دیگر، اکتشافات یاد شده بیان می کند که قدیمی ترین دوره تمدن مصر باستان، همان دوره سومریان بوده و در نتیجه شکل گیری آن به حدود 4000 سال قبل از میلاد مسیح می رسد. غیر از مصریان باستان، این احتمال وجود دارد که عنوان قدیمی ترین جامعه بشری پیشرفته متعلق به «تمدن دره سند» باشد که حداقل در حدود 3300 سال قبل از میلاد در بخش هایی از افغانستان، پاکستان و شمال غربی هند امروزی شکل گرفته است. البته تمدن دره سند حدود هفت قرن پس از سومریان و مصریان باستان شکل گرفته است، اما کارشناسانی مانند فیلیپ جونز معتقدند که در صورت کاوش بیشتر در مناطق مذکور، بعید نیست که آثار قدیمی‌تری به دست آید. یافت شده است که به زمان شکل گیری مصریان و سومریان نزدیکتر است. جونز همچنین بیان می‌کند که ساکنان تمدن دره سند احتمالاً از طریق اقیانوس هند با تمدن‌های دیگر ارتباط برقرار می‌کردند و تجارت می‌کردند، عاملی که در سایر تمدن‌های باستانی مورد بحث، مانند مصریان از طریق دریای سرخ و سومری‌ها از طریق خط ساحلی وجود داشت. شمال خلیج فارس با دریا و سایر تمدن ها در ارتباط بوده است. در پایان به جمع بندی باید گفت که جایگاه قدیمی ترین تمدن بشری متعلق به سومریان است، مصری ها اگر هم عصر تلقی نشوند مقام دوم را به خود اختصاص داده اند و پس از آنان، تمدن دره سند در فاصله کمی قرار دارد و در نهایت جایگاه چهارم را می توان به تمدن باستانی چین نیز اشاره کرد. با این حال، علیرغم این تفاسیر، ممکن است با تحقیقات و کاوش های بیشتر در مناطق یاد شده (یا حتی نواحی جدید) و با کشف آثار قدیمی تر، این طبقه بندی همچنان دستخوش تغییر باشد. اگر دوست دارید، می توانید این مقاله را با دوستان خود در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید